Ο Μαγνητισμός του Έρωτα, η “Ζάλη”!
Κάθε 14 Φεβρουαρίου, ο κόσμος βυθίζεται σε μια θάλασσα από κόκκινα τριαντάφυλλα και υποσχέσεις αιώνιου έρωτα και πίστης, γιορτάζοντας εκείνη τη σπίθα που μας κάνει να χάνουμε τη γη κάτω από τα πόδια μας.
Κάποιοι το βιώνουν, ως ο εγκέφαλος τους να είναι υπό την επήρεια ναρκωτικών! αφού η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη στον εγκέφαλο, μας δημιουργούν την αίσθηση του μαγνητισμού.
Είναι οι ορμόνες, που μας κάνουν να θέλουμε τον άλλον «εδώ και τώρα», αγνοώντας τα ελαττώματά του, αφού η ντοπαμίνη (ο μαγνήτης του Έρωτα), είναι ο νευροδιαβιβαστής της ανταμοιβής και της ευφορίας.
Όταν ερωτευόμαστε, ο εγκέφαλός μας πλημμυρίζει με ντοπαμίνη.
Έτσι δημιουργείται μια κατάσταση παρόμοια με τον εθισμό.
Στον έρωτα ωστόσο, υπάρχει εξιδανίκευση:
δεν βλέπουμε τον άλλον ως πραγματικά είναι, αλλά την προβολή των αναγκών μας επάνω του.
Γιατί όμως μας μαγνητίζει τόσο πολύ μία τέτοια συνθήκη;
Μα γιατί μας κάνει να νιώθουμε ζωντανοί και ανίκητοι!
Πίσω από τη βιτρίνα του ενθουσιασμού ωστόσο, κρύβεται μια βαθύτερη αλήθεια που η ψυχολογία πασχίζει να αποκωδικοποιήσει:
ο έρωτας είναι ο μαγνήτης που μας ελκύει βίαια προς το άγνωστο,
αλλά η αγάπη είναι η δύναμη που μας κρατά όρθιους, όταν η βαρύτητα της πραγματικότητας επιστρέφει.
Η ωκυτοκίνη (η σωτηρία της Αγάπης), γνωστή και ως η «ορμόνη της αγκαλιάς», εκκρίνεται μέσω της επαφής, της οικειότητας και της ασφάλειας.
Ενώ η ντοπαμίνη είναι ένα πυροτέχνημα, η ωκυτοκίνη είναι η ήρεμη φωτιά στο τζάκι που προσφέρει ζεστασιά και διάρκεια.
Σύμφωνα με το Harvard Health Publishing, αυτή η ορμόνη είναι που χτίζει τους βαθείς δεσμούς που αντέχουν στον χρόνο.
Γίνεται και “μαγνήτης” και “σωτηρία”;
Στο ταξίδι της ανθρώπινης σύνδεσης, το ερώτημα δεν είναι αν θα ερωτευτούμε, αλλά αν θα καταφέρουμε να μετατρέψουμε εκείνη την πρώτη, μεθυστική ζάλη σε μια αγάπη που έχει τη δύναμη να μας σώσει.
Πώς θα κάνουμε την πυρκαγιά του έρωτα (Eros), να μετατραπεί στη ζεστασιά της συντροφικής αγάπης (Companionate Love) καθώς αυτό είναι απαραίτητο για την ψυχική μας υγεία.
Το “μυστικό” για να μετατραπεί ο έρωτας σε σταθερή αγάπη
Σύμφωνα με έρευνες του Gottman Institute,
έγκειται στη “Χρυσή Αναλογία” 5:1.
Για κάθε μία αρνητική αλληλεπίδραση σε μια σύγκρουση, οι υγιείς σχέσεις έχουν τουλάχιστον πέντε θετικές.
Αυτό αποδεικνύει, ότι η «σωτηρία» της αγάπης, βασίζεται στη συναισθηματική γενναιοδωρία και όχι μόνο στο πάθος.
Η “Χρυσή Αναλογία” στην Πράξη: Από τη Θεωρία στην Καθημερινότητα
Η ανακάλυψη του Gottman δεν σημαίνει ότι τα ευτυχισμένα ζευγάρια δεν τσακώνονται. Αντίθετα, η διαφορά τους έγκειται στον τρόπο που “επισκευάζουν” τη σύνδεση τους κατά τη διάρκεια και μετά τη σύγκρουση.
Η αναλογία 5:1 λειτουργεί ως ένα συναισθηματικό “μαξιλάρι” που απορροφά τους κραδασμούς των αναπόφευκτων εντάσεων.
Πώς μεταφράζεται όμως αυτό στην πραγματική ζωή;
- Κατά τη διάρκεια μιας διαφωνίας:
Αν ένας σύντροφος εκφράσει ένα παράπονο (αρνητικό), η ισορροπία διατηρείται αν ταυτόχρονα δείξει κατανόηση
π.χ. “Καταλαβαίνω γιατί νιώθεις έτσι”,
δεύτερον χρησιμοποιήσει χιούμορ για να εκτονώσει την πίεση, τρίτον ζητήσει συγγνώμη για τον τόνο της φωνής του, τέταρτον εκδηλώσει σωματική τρυφερότητα (ένα άγγιγμα στο χέρι) και πέμπτον αν αναγνωρίσει και το δίκιο του άλλου. - Στις καθημερινές μικρο-στιγμές:
Η γενναιοδωρία δεν απαιτεί μεγάλες χειρονομίες. Είναι το “ευχαριστώ” για έναν καφέ, ένα υποστηρικτικό μήνυμα μέσα στη μέρα, το να ακούσεις με προσοχή τα νέα του άλλου χωρίς να κοιτάς το κινητό σου, ή ένας έπαινος για κάτι που πέτυχε.
Αυτές οι πέντε θετικές στιγμές, λειτουργούν σαν “καταθέσεις” σε έναν συναισθηματικό τραπεζικό λογαριασμό.
Όταν έρθει η στιγμή της αρνητικής αλληλεπίδρασης (της “ανάληψης” δηλαδή), ο λογαριασμός παραμένει πλεονασματικός, εμποδίζοντας τη σχέση να χρεοκοπήσει.
Τι συμβαίνει όταν η αναλογία πέφτει στο 1:1> μπήκαμε στην επικίνδυνη ζώνη!
Είναι πολύ ενδιαφέρον παράλληλα, να δούμε τη “σκοτεινή πλευρά” της εξίσωσης, γιατί εκεί μπορεί να αφυπνιστούμε για το πόσο εύκολα μπορεί να κινδυνεύσει μια σχέση χωρίς να το αντιληφθούμε αμέσως.
Οι έρευνες του Gottman έδειξαν ότι στα ζευγάρια που οδεύουν προς τον χωρισμό, η αναλογία πλησιάζει το 1:1.
Σε αυτή την κατάσταση, για κάθε προσβολή ή παράπονο, υπάρχει μόνο μία θετική στιγμή.
Αυτό το σενάριο δημιουργεί μια αίσθηση “συναισθηματικής ξηρασίας”.
Όταν η αρνητικότητα ισοφαρίζει τη θετικότητα, τότε:
- Η άμυνα γίνεται μόνιμη: Οι σύντροφοι νιώθουν ότι πρέπει να προστατευτούν, οπότε σταματούν να είναι ευάλωτοι και ειλικρινείς.
- Η ερμηνεία αλλάζει: Ακόμα και μια ουδέτερη κίνηση του συντρόφου (π.χ. “ξέχασα να πάρω ψωμί”) ερμηνεύεται ως εσκεμμένη επίθεση ή αδιαφορία.
- Η απομόνωση κυριαρχεί: Το πάθος σβήνει, όχι γιατί έφυγε ο έρωτας, αλλά γιατί ο “κουμπαράς” της εμπιστοσύνης άδειασε.
Η Μετάβαση: Από την Αντίδραση στην Πρόθεση
Η διατήρηση του 5:1 δεν απαιτεί να είμαστε τέλειοι.
Απαιτεί όμως πρόθεση.
Η σταθερή αγάπη δεν είναι ένα λιμάνι που φτάνεις και ξεκουράζεσαι, αλλά μια θάλασσα που χρειάζεται συνεχή πλοήγηση.
Η “συναισθηματική γενναιοδωρία” είναι η πυξίδα που μας κρατάει μακριά από τον βράχο του 1:1.
Έτσι συνειδητοποιούμε ότι η αγάπη, δεν είναι ένα τυχαίο συναίσθημα, αλλά μια δεξιότητα που εξασκείται.
Η “συναισθηματική γενναιοδωρία” παύει να είναι μια αφηρημένη έννοια και γίνεται ένας πρακτικός οδηγός επιβίωσης για το ζευγάρι.
Σημάδια ότι ο Έρωτας μετατρέπεται σε Βαθιά Αγάπη
- Η Παύση της Εξιδανίκευσης: Αρχίζετε να βλέπετε τις ατέλειες του άλλου και, αντί να απογοητεύεστε, νιώθετε την ανάγκη να τις αγκαλιάσετε. Η τελειότητα δίνει τη θέση της στην αυθεντικότητα.
- Από το «Εγώ» στο «Εμείς»: Οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται πλέον με βάση την προσωπική ικανοποίηση, αλλά με γνώμονα την κοινή πορεία και την ευημερία του «συστήματος» της σχέσης.
- Η Ασφάλεια της Σιωπής: Όταν δεν νιώθετε πλέον την ανάγκη να εντυπωσιάζετε συνεχώς και η κοινή σιωπή γίνεται αναπαυτική και όχι αμήχανη, τότε η αγάπη έχει ριζώσει.
Μία “Γλυκιά Σκέψη” κλείνοντας,
Ας θυμόμαστε πως ο Άγιος Βαλεντίνος δεν είναι μόνο μια γιορτή για τα πρώτα ραντεβού και τους χτύπους της καρδιάς που επιταχύνονται.
Είναι, ίσως περισσότερο, μια υπενθύμιση για εκείνους που επέλεξαν να μείνουν όταν τα φώτα χαμήλωσαν.
Ο έρωτας θα μας μαγνητίζει πάντα! με την υπόσχεση του ονείρου! και αυτό είναι πολύ ελκυστικό και ίσως και απαραίτητο!
αλλά η αγάπη είναι εκείνη που θα μας σώζει, προσφέροντάς μας έναν ασφαλή λιμένα στην πραγματικότητα.
Φέτος, γιορτάστε τη σπίθα, αλλά τιμήστε τη διάρκεια.!
Αναφορές
- Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The Seven Principles for Making Marriage Work. Harmony.
- Sternberg, R. J. (1986). A Triangular Theory of Love. Psychological Review. (Η θεωρία για το πάθος, την οικειότητα και τη δέσμευση).
- Fisher, H. (2004). Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love. Henry Holt and Co.
- Fromm, E. (1956). The Art of Loving. Harper & Row.